Sessiz Sinema Sözlüğü

Chaplin'in filmlerini izlerken karşınıza çıkacak temel kavramlar.

Ara yazı (Intertitle): Sessiz filmlerde diyalogları ya da anlatımı aktarmak için sahnelerin arasına yerleştirilen yazılı kartlar. Chaplin ara yazıyı çok az kullanır; hikâyeyi olabildiğince hareketle anlatmayı tercih ederdi.
Canlı müzik eşliği (Live accompaniment): Sessiz filmler aslında hiç sessiz gösterilmezdi. Salonlarda piyanist, orgcu ya da orkestra filme canlı eşlik ederdi. Chaplin daha sonra filmlerinin müziğini kendisi besteledi.
Gag (Gag): Bir komedi sahnesinin içindeki planlı şaka ya da güldürü numarası. Sessiz sinema komedyenleri gaglerini haftalarca prova ederek mükemmelleştirirdi.
İki makaralı film (Two-reeler): Yaklaşık 20–25 dakikalık kısa film. Bir makara film yaklaşık 10–12 dakika sürerdi. Chaplin'in Mutual dönemi kısa filmlerinin çoğu iki makaralıdır.
İris (Iris shot): Görüntünün bir daire şeklinde açılarak ya da kapanarak geçiş yapması. Sahnenin başında ya da sonunda seyircinin dikkatini bir noktaya toplamak için kullanılırdı.
Kamu malı (Public domain): Telif süresi dolmuş, herkesin serbestçe kullanabileceği eser. Chaplin'in ilk dönem kısa filmlerinin birçoğu bugün kamu malıdır; sonraki filmlerinin hakları hâlâ korunmaktadır.
Kare hızı (Frame rate): Saniyede gösterilen kare sayısı. Sessiz filmler çoğunlukla saniyede 16–22 kare arasında çekilirdi. Bugün daha yüksek hızda oynatıldıklarında hareketler olduğundan hızlı ve kesik görünür.
Keystone (Keystone Studios): Mack Sennett'in kurduğu, hızlı ve kaotik komedileriyle ünlü stüdyo. Chaplin sinemaya 1914'te burada başladı. Beceriksiz polisleriyle tanınan 'Keystone Kops' da bu stüdyonun buluşudur.
Pandomim (Pantomime): Konuşmadan, yalnızca beden, yüz ifadesi ve jestlerle anlatma sanatı. Chaplin bu ustalığı İngiltere'deki music hall sahnelerinde ve Fred Karno topluluğunda kazandı.
Restorasyon (Restoration): Eski filmlerin hasarlı kopyalarının temizlenip onarılarak yeniden gösterime hazırlanması. Chaplin'in filmlerinin büyük kısmı günümüzde restore edilmiş kopyalarla izlenebiliyor.
Serseri (The Tramp): Chaplin'in melon şapkalı, bastonlu, bol pantolonlu, kocaman ayakkabılı ünlü karakteri. 1914'te doğdu, 1936'daki Modern Zamanlar ile perdeye veda etti.
Sesli film (Talkie): Görüntüyle eşzamanlı ses ve diyalog içeren film. 1927'de Caz Şarkıcısı ile yaygınlaştı. Chaplin ilk tam sesli filmini ancak 1940'ta, Büyük Diktatör ile çekti.
Slapstick (Slapstick): Düşme, çarpma, tokat, kovalamaca gibi abartılı fiziksel hareketlere dayanan komedi türü. Adını, palyaçoların ses çıkaran ama acıtmayan çift tahtalı sopasından alır.
United Artists (United Artists): Chaplin'in 1919'da Mary Pickford, Douglas Fairbanks ve D. W. Griffith ile kurduğu dağıtım şirketi. Amacı sanatçıların filmleri üzerinde söz sahibi olmasıydı.
Uzun metraj (Feature film): Bir saati aşan, tek başına gösterilen film. Chaplin'in ilk uzun metrajı 1921 yapımı Yumurcak'tır.
Yakın plan / uzak plan (Close-up / long shot): Kameranın oyuncuya ne kadar yakın olduğunu anlatır. Chaplin'e atfedilen ünlü söze göre hayat yakın planda trajedi, uzak planda komedidir.

Kavramları filmlerde görmek için

Filmografiye git →